روانشناسی مثبت گرا : حوزه ها و ابعاد روان شناسی مثبت گرا

سلیگمن و چیکزنت میهای و کامپتون ابعاد وحوزه های روان شناسی مثبت گرا را در سه سطح تعریف می کنند: 1- سطح ذهنی ؛ 2- سطح فردی ؛ 3- سطح گروهی

سطح ذهنی

 روان شناسی مثبت گرا در سطح ذهنی معطوف به تجارب ذهنی ارزشمند است : قناعت و خشنودی (در گذشته) ؛ آسایش روانی (بهزیستی ذهنی) ؛ امید و خوش بینی(به آینده و درباره آینده) ؛ غرقه گی یا مجذوبیت (Flow) ؛ نشاط و شادی (در حال حاضر).

سطح فردی

 روان شناسی مثبت گرا در سطح فردی بر صفات مثبت فردی متمرکز است: شجاعت ؛ مهارت های بین فردی ؛ احساس زیباشناختی ؛ بخشش ؛ پشتکار و استقامت ؛ دور اندیشی ؛ نوآوری و ابتکار ؛ معنویت؛ استعدادهای خلاقانه ؛ خردمندی و حکمت؛ ظرفیت عشق ورزی و کشش های مثبت درونی و علائق

سطح گروهی

 در سطح گروهی روان شناسان مثبت گرا به نهادها و فضائل مدنی می پردازند: شهروندی بهتر ؛ مسئولیت پذیری ؛ توجه به منافع اجتماعی ؛ دگردوستی( کمک به همنوع) ؛ مدنیت ؛ نوسازی اجتماعی ؛ مدارا ؛ اخلاق کار ؛ خانواده خوب ، مدارس خوب و اجتماع خوب ( نهادهای مثبت و خوب)

مهارت های دهگانه ضروری برای زندگی کدامند؟

سازمان بهداشت جهانی مهارت های دهگانه ای را معرفی کرده است که هر کس باید این توانایی ها را برای داشتن زندگی فردی و اجتماعی موفق کسب کند:

1- مهارت خودآگاهی

2- مهارت همدلی

3- مهارت روابط بین فردی

4- مهارت ارتباط موثر

5- مهارت مقابله با استرس

6- مهارت مدیریت هیجان

7- مهارت حل مسئله

8- مهارتت تصمیم گیری

9- مهارت تفکر خلاق

10- مهارت تفکر نقادانه

مهارت خودآگاهی

 توانایی شناخت نقاط ضعف و قوت و یافتن تصویری واقع بینانه از خود. شناخت نیازها و تمایلات فردی برای آشنایی با حقوق و مسئولیت های فردی - اجتماعی 

مهارت همدلی

درک کردن دیگران و مشکلاتشان در هر شرایطی. این مهارت به دوست داشتن و دوست داشته شدن و در نتیجه،روابط_اجتماعیِ بهترِ افراد با یکدیگر می انجامد.

مهارت روابط_بین_فردی

 مشارکت و همکاری با دیگران، همراه با اعتماد واقع بینانه، که در کنار تقویت دوستی ها، دوستی های ناسالم را خاتمه می دهد تا کسی از چنین روابطی آسیب نبیند.

مهارت ارتباط_موثر

 درک بهتر نیازها و احساسات دیگران، به شیوه ای که فرد بتواند نیازها و احساسات خودش را نیز در میان بگذارد. تا ارتباطی رضایت بخش شکل گیرد.

مهارت مقابله با_فشار_عصبی

 با آموختن این مهارت افراد هیجان های مثبت و منفی را در خود و دیگران می شناسند و سعی می کنند واکنشی نشان دهند که این عوامل مشکلی برای آنها ایجاد نکنند.

مهارت مدیریت_هیجان

هر انسانی که در زندگی خود با هیجانات گوناگونی از جمله غم، خشم، ترس، خوشحالی، لذت و موارد دیگر مواجه است که همه این هیجانات بر زندگی او تاثیر می گذارد. شناخت و مهار این هیجانات، همان مدیریت هیجان است. برای کسب این مهارت فرد به طور کامل باید بتواند احساسات و هیجانات دیگران را نیز درک و به نوعی این هیجانات را مهار کند.

مهارت حل_مسئله

زندگی سرشار از مسائل ساده و پیچیده  است. با کسب این مهارت بهتر می توانیم مشکلات و مسائلی را که هر روز در زندگی برایمان رخ می دهند، از سر راه زندگی مان برداریم.

مهارت تصمیم_گیری

برای برداشتن هر قدمی در زندگی باید تصمیم گیری کنیم، مسیر زندگی انسان را تصمیم گیری های او مشخص می کند. با آموختن این مهارت هداف خود را واقع بینانه تعیین و از میان راه حل های موجود بهترین را انتخاب می کنیم و مسئولیت عواقب آن را نیز به عهده می گیریم.

مهارت تفکر_خلاق

تفکر یکی از مهمترین مهارت های زندگی است. مهارت تفکر خلاق، همان قدرت کشف، نوآوری و خلق ایده ای جدید است تا در موارد گوناگون بتوانیم راهی جدید و موثر بیابیم. با آموختن تفکر خلاق، هنگام مواجهه با مشکلات و دشواری ها احساسات منفی را به احساسات مثبت تبدیل می کنیم.

هنگامی که تفکر خلاق را می آموزیم دیگر مشکلات زندگی مزاحم ما نیستند، بلکه هر کدام فرصتی هستند تا راه حل های جدید بیابیم و مشکلات را به گونه ای حل کنیم که کسی تاکنون این کار را نکرده باشد.

مهارت تفکر_نقادانه

این مهارت موجب می شود هر چیزی را به سادگی قبول یا رد نکنیم و پیش از آن، موضوع مورد نظر را به خوبی مورد بررسی قرار دهیم و پس از آن، در مورد رد یا پذیرش آن تصمیم گیری کنیم.

 با آموختن تفکر نقادانه فریب دیگران را نمی خوریم و به عاقبت امور به خوبی فکر می کنیم و دقیق و درست تصمیم می گیریم و ارتباطات درستی برقرار می کنیم.

از خودتان قدردانی کنید

برای هر کار خوبی که به انجام می‌رسانید و هر فکر خوبی که دارید، از خودتان قدردانی کنید. در طول روز آن قدر خوبی‌هایتان را تشخیص دهید که از شدت این قدرشناسی صادقانه، از موفقیت‌هایتان سرخ شوید.

روانشناسی مثبت در ورزش

مفهوم آمادگی روانی در ورزش علاوه بر شناسایی و کنترل متغیرهای منفی، شامل تقویت و ارتقا متغیرهای مثبت مانند تاب آوری نیز می باشد. تاب آوری (Resilience) یکی از این مفاهیم مورد مطالعه روانشناسی مثبت است.

ه گزارش گروه استانهای باشگاه خبرنگاران؛ از کرمانشاه ؛ تاب آوری یعنی فرآیند پویای انطباق مثبت با تجربه های تلخ و ناگوار، مقاومت در برابر استرس، مقاومت در برابر آسیب های روانشناختی و چیزی فراتر از جان سالم به در بردن از استرس ها و ناملایمات زندگی است. تاب آوری به معنای رشد مثبت، انطباق پذیری و رسیدن به سطحی از تعادل پس از به وجود آمدن اختلال در وضعیت تعادلی پیشین است و به مطالعه افرادی می پردازد که علی رغم مواجهه با خطرات جدی، به اختلالات روانشناختی مبتلا نشده اند.

براساس نتایج یافته های پژوهشی، تاب آوری سازه ای چند بُعدی متشکل از متغیرهای سرشتی همانند مزاج و شخصیت بعلاوه مهارت های مخصوص مثل مهارت حل مسئله است. تاب آوری تاثیرات مثبت، سازنده و محافظت کننده ای در مقابله موفق با شرایط استرس زا دارد و برعکس، سطوح پائین و ضعیف تاب آوری، با آسیب پذیری مرتبط است.

سطوح بالای تاب آوری به فرد کمک می کند تا از عواطف و هیجانات مثبت به منظور پشت سر نهادن تجربه های نامطلوب و بازگشت به وضعیت مطلوب استفاده کند. این ویژگی های روانشناختی مثبت، مخصوصا در شرایط دشوار و استرس زای مسابقه، به ورزشکار کمک می کند تا با اعتمادبنفس، تحمل سختی ها و انطباق مثبت با تجربه های تلخ و ناگوار مسابقه، احتمال موفقیت خود را افزایش دهد. تاب آوری از طریق تقویت شایستگی و استحکام شخصی، منجر به افزایش احتمال موفقیت ورزشی و بهبود شاخص های سلامت روانی می شود.

نتیجه اینکه تاب آوری، یک مهارت آموختنی است و افراد تاب آور آگاهانه و هوشیارانه عمل می کنند، این واقعیت را پذیرفته اند که موانع نیز بخشی از زندگی هر انسان است، دارای منبع کنترل درونی هستند، از مهارت های حل مسئله برخوردارند، ارتباطات محکم اجتماعی دارند، قادرند متناسب با موقعیت درخواست کمک کنند، احساس ارزشمندی می کنند، خوش بین هستند و توانائی همدلی در آنها بالاست.

توجه به موارد فوق در ورزشکاران باعث می شود که در صورت نیاز آموزش این مولفه ها باعث افزایش و تحکیم سطح آمادگی روانی آنان باشد.

رابطه چیست؟!

رابطه یعنی یکی شدن دو نفر با هم، اما این فقط یک جنبۀ زندگی ست. جنبۀ دیگر آن، تاکید بر رشد شخصیت فردی است که برای این منظور، تفاوت های فردی طرفین باید برای یکدیگر شناسایی و اثبات شود. نیاز به رشد شخصیت فردی از اعتبار یک رابطه نمی کاهد. فقط موجودات جدا از هم میتوانند با هم رابطه برقرار کنند. اما رابطۀ واقعی فقط در صورتی میسر میشود که هر دو طرف تمایل به رشد شخصیت شان داشته باشند.

جان.ا. سنفورد / یار پنهان